Projekt budynku apartamentowego z częścią wypoczynkową w ramach planowanej zabudowy wokół górnej stacji narciarskiej w Istebnej

 

Autorzy opracowania:
Inż. architekt Jędrzej Idziak-Sępkowski, architekt krajobrazu
Mgr inż. architekt Marek Idziak-Sępkowski

 

WSTĘP

 


Przedmiot opracowania

Przedmiotem niniejszego opracowania jest projekt budynku apartamentowego z apartamentami na wynajem i częścią wypoczynkową, w ramach planowanej zabudowy wokół górnej stacji narciarskiej w Istebnej, gmina Istebna, powiat cieszyński, województwo śląskie.

W części analiz i opracowania ujęto działki budowlane nr 3958/1, 4044/1, 4044/2, 4044/3, 3959/2, 3959/1, 3944/2, 3944/3. Na nich zakłada się powstanie kompleksu zabudowań, funkcjonalnie towarzyszących turystyce i rekreacji, związanej przede wszystkim ze sportami zimowymi. Na jednej z działek planowane jest powstanie górnej stacji wyciągu narciarskiego.

W założeniach, cały zespół zabudowy ma być spójny architektonicznie i urbanistycznie. Z uwagi na objętość niniejszego opracowania szczegółowy projekt tyczy się jednego, wybranego budynku, zlokalizowanego na działce budowlanej nr 4043 (działka główna opracowania), gmina Istebna, powiat cieszyński, województwo śląskie.

Podstawa opracowania

Podstawą merytoryczną opracowania jest literatura związana z projektowaniem architektonicznym podobnych obiektów. Praca zawiera też odniesienia do literatury technicznej, związanej ze sztuka budowlaną oraz inspiracji – przykładów podobnych budynków. Ponadto istotną rolę odgrywają dokumenty planistyczne oraz prawo budowlane i przepisy techniczno-budowlane.

Projekt był konsultowany ze specjalistami z zakresu projektowania konstrukcji budowlanych oraz rzeczoznawcy do spraw ochrony przeciw pożarowej.

W trakcie prac przygotowano program funkcjonalny. Powstał w oparciu o wywiady z Inwestorem.

Charakterystyka rozdziałów pracy

Niniejszy opis tworzono opierając się na schemacie opisów do projektów budowlanych. Wzbogacono go o część analityczną, badawczą i opis przyjętych rozwiązań projektowych. Została ona zapisana według klucza: diagnoza zagadnienia lub problem projektowy (jeden rozdział) – rozwiązanie projektowe (rozdział następny).


ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE I KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU

Uwarunkowania krajobrazowe

/Opisane w niniejszym rozdziale uwarunkowania są podobne dla całego zespołu działek wymienionych w podrozdziale „Przedmiot opracowania”. Wszystkie wymienione mają podobną charakterystykę. W szczególności jednak skupiono się na działce, na której niniejsze opracowanie sytuuje zabudowę. /

Istebna położona jest w Beskidzie Śląskim. Teren miejscowości i okolicy jest górzysty. Zabudowania rozciągają się wokół zboczy góry Złoty Groń. W bezpośrednim sąsiedztwie szczytu znajduje się przedmiotowa działka. Z niej rozpościera się widok na miejscowość oraz na sąsiednie lasy, szczyty innych wzniesień i gór. Widoki można dostrzegać z każdego miejsca działki, w zakresie ramion kąta 270° od północnego wschodu, przez południe, do północnego zachodu. Odległość od granic działki do najbliższej zabudowy i pozostałych budynków miejscowości jest na tyle duża, że nie pozwala dostrzegać detali architektonicznych. W ogólnym odbiorze – z daleka widoczny krajobraz kulturowy – odbierany wrażeniowo jest jako spójna zabudowa miejscowości. Teren za północnymi granicami działki wznosi się w kierunku szczytu. Sam masyw góry Złoty Groń posiada spadek odpowiedni dla prowadzenia tras narciarskich.

Na obszarze przedmiotowej działki są stanowiska roślinności łąkowej. Brak zadrzewień i zalesień. Na sąsiednich, ale niżej położonych działkach są pojedyncze okazy drzew iglastych a także niewielkie skupiska wysokich krzewów lub niskich drzew liściastych.

W walorach krajobrazowych charakterystyczne i najbardziej odznaczające jest to, że działka będąca przedmiotem opracowania i jej bezpośrednie sąsiedztwo jest położone niemal na szczycie góry. Stąd do najwyżej położonego punktu widokowego jest około 300 m. Działka jest nieprzesłonięta żadną przeszkodą widokową, o roślinności wyłącznie łąkowej. Taki układ przestrzenny nadaje temu miejscu wyjątkowe walory widokowe, ale czyni też charakterystycznym punktem, widocznym z wielu miejsc Istebnej i innych miejscowości. Układ cech terenowych miał zdecydowany wpływ na projekt. W intencji projektanta było by układ bryłowy architektury rymował się z krajobrazem.

Identyfikacja regionalna

Trójwieś Istebna-Koniaków-Jaworzynka leży w obszarze historycznego i administracyjnego Śląska choć jej identyfikacja regionalna nie jest jednoznaczna. Na przynależność historyczną tego miejsca nakładały się w czasie różne sprzeczne podziały administracyjne, bowiem region wiele razy w swojej historii był przedmiotem sporów politycznych, a jego żywa historia powodowała mieszanie się różnych wpływów kulturowych.

Niektóre przewodniki zaliczają tutejszą architekturę drewnianą do szlaku architektury drewnianej ziemi Żywieckiej. Wynika to z ugruntowanego zwyczajowo poglądu, że Trójwieś beskidzka (Istebna, Koniaków, Jaworzynka) zalicza się geograficznie do Beskidu Żywieckiego. Sugerował to również podział administracyjny z lat 1975 -1998 w ramach ówczesnego województwa bielskiego. Może to powodować mylną konotację tutejszej kultury regionalnej – w tym architektury drewnianej – z wpływami małopolskimi. Bowiem, pomimo że od roku 1998 Ziemia Żywiecka leży administracyjnie w województwie śląskim, to jest wiadome, że i historycznie i kulturowo Żywiec należał do Małopolski. W czasach, gdy reszta obecnego Śląska przez całe stulecia znajdowała się pod panowaniem ościennych państw, Żywiec pozostawał w granicach Korony Królestwa Polskiego i jego kulturowego rdzenia jakim było dawne województwo krakowskie.

Również po pierwszym rozbiorze Rzeczypospolitej w 1772 roku ziemia żywiecka weszła w skład zaboru austriackiego w ramach ówczesnej Galicji, co scementowało przynależność Żywca do małopolski – która w większej swojej części znalazła się w granicach monarchii Habsburgów. Wprawdzie Istebna również znalazła się w obrębie tej monarchii, ale z zupełnie innej proweniencji historycznej i geograficznej jako integralna cześć Śląska Cieszyńskiego, który w przeciwieństwie do ziemi żywieckiej przez stulecia pozostawał poza polską orbitą wpływów. Dokładna identyfikacja regionalna pozwoli znaleźć odwzorowanie tych podziałów również w lokalnej architekturze. W bezpośrednim sąsiedztwie Żywca znajdujemy wiele obiektów architektury drewnianej świadczących o więzi kulturowej z Małopolską. Karczmy czy dwory przykryte charakterystycznym dachem krakowskim (polskim), czy uboższe chałupy drewniane o proporcjach, przypominających dawną zabudowę Podhala i okolic.

 

Karczma w Jeleśli na Żywiecczyźnie (źródło: http://domowo-iw.blogspot.com Przykład typowo polskiej (małopolskiej) architektury w obrębie granic administracyjnych współczesnego województwa Śląskiego.



Zresztą również dziś mieszkańcy Żywca, pomimo narzuconego podziału administracyjnego, otwarcie wyrażają swoją przynależność kulturową do Małopolski. Powstaje zatem pytanie, jak w tej całej zawiłości umiejscowić pobliską Istebną, skoro zwyczajowo przyjęło się zaliczać te tereny do Żywiecczyzny?

Kluczowe do zrozumienia specyfiki regionu wydaje się ustalenie granicy pomiędzy dwiema jakże różnymi krainami historyczno-geograficznymi, których wyrazista kultura kształtowała się przez niemal dziesięć wieków. Mowa oczywiście o Śląsku i Małopolsce, których obecne granice administracyjne w ramach państwa polskiego nie do końca pokrywają się z utrwalonym historycznie podziałem. Najłatwiej zrozumieć to rozgraniczenie zauważając, że kulturowa granica Śląska i Małopolski nie pokrywa się z obecnym podziałem administracyjnym, lecz z geograficznym działem wodnym. I tak cała Małopolska jako region kulturowy (nie województwo) to kraina rozlokowana w górnym dorzeczu Wisły ze stolicą w Krakowie. A Śląsk to kraina leżąca w górnym dorzeczu Odry z historyczną stolicą we Wrocławiu. Obydwa ośrodki rozwijały się symetrycznie, były ze sobą powiązane etnicznie i politycznie, ale przez większość czasu przynależały do odrębnych koron co zasadniczo wpłynęło na ich różnice kulturowe. Dział wodny wyznaczający granice Śląska i Małopolski nie pokrywa się z podziałem administracyjnym i przebiega właśnie w okolicy Istebnej. I w tym rozumieniu nie tylko Żywiec, ale i pobliska Wisła (miejscowość), a nawet dziś uznawany za śląski Ustroń, mimo że wysunięty bardziej na zachód leży w orbicie kulturowej Małopolski. Natomiast Trójwieś Istebnej Koniakowa i Jaworzynki znajdująca się już za przełęczą Kubalonki (dział wodny), rozlokowana w górnej części rzeki Olzy, będącej dopływem Odry leży w obrębie historycznego Śląska. Konkretnie nurt rzeki Olzy, którym miejscowi górale przez wieki spławiali drewno i płody szałaśnicze lokował Istebną w obrębie Śląska Cieszyńskiego (dawnego Księstwa Cieszyńskiego – obecnie podzielonego między Polskę a Czechy, dawniej będącego jednym z księstw śląskich). Identyfikacja regionalna poprzez dział wodny wydaje się o tyle trafniejsza od podziałów administracyjnych, że to właśnie rzeki – w tym spławiane przez nie towary, były przez stulecia głównym medium obrotu gospodarczego i tym samym kulturowego. I o ile właśnie jeszcze dziś, wbrew podziałom administracyjnym na szczeblu wojewódzkim kultura ludowa górali Beskidu Żywieckiego – w tym pobliskiej Wisły czy Szczyrku wykazuje wyraźne podobieństwa do kultury góralskiej Małopolski – głównie kultury górali podhalańskich, o tyle już okolice Istebnej – mimo oczywistej etnicznej więzi z Polską – wykazują właściwe dla tej części Śląska wpływy czeskie a nawet niemieckie (saskie).

Takie rozróżnienie kulturowe daje się również usłyszeć w akcencie tutejszej ludności – wyraźnie twardszego od małopolski, typowego dla Śląska z silnym brzmieniem czeskim i saskim. Wrażenie to zdają się potwierdzać badania. Wikipedia rozróżnia gwary góralskie na terenie obecnej Polski. Gwarę żywiecką definiuje podając, że jest to: „(…) grupa gwar języka polskiego charakterystyczna dla mieszkańców Żywca oraz jego okolic (Żywiecczyzny). Zaliczane są do gwar południowomałopolskich, które z kolei wchodzą w skład dialektu małopolskiego(…)”. Natomiast odrębny artykuł poświęcony jest gwarze cieszyńskiej: „Charakteryzuje się dużymi wpływami czeskimi, niemieckimi, a nawet wołoskimi i słowackimi. Jest używana po obu stronach granicy polsko-czeskiej. Polscy i czescy językoznawcy spierają się na temat klasyfikacji gwary: Polacy uważają ją za część dialektu śląskiego języka polskiego, Czesi wykazują jej podobieństwo do gwar laskich i morawskich. Na Zaolziu jest używana głównie (choć nie tylko) przez mniejszość polską i ulega silnym wpływom języka czeskiego (…)”.

I to właśnie wyraźnie wskazane wpływy czeskie, wołoskie, a nawet niemieckie mogą okazać się kluczem również do identyfikacji regionalnej miejscowej architektury. W pierwszy odbiorze występowanie dachów w typie przyczółkowym w oczywisty sposób naprowadza nas na kulturę ludową górali podhalańskich z południowej Małopolski. Których bogata kultura, zasilona w XIX wieku czynnikiem twórczym awangardy młodopolskiej okazała się najbardziej prężną po północnej stronie Karpat i do dziś pozostaje ewenementem promieniującym na inne regiony górskie. Więc skojarzenie wydaje się oczywiste – dachy przyczółkowe oznaczają jakąś ewolucje stylu zakopiańskiego. Jednak wbrew pozorom jest to błędna interpretacja. Powyższa systematyzacja geograficzno-kulturowa oraz cechy gwary regionalnej zmuszają do rozpatrywania lokalnej architektury drewnianej przez analogię do kultury ludowej w Czechach – od Beskidów aż po Sudety. A jeśli Sudety to nie można pominąć wpływów dolnego śląska i ziemi kłodzkiej z silnymi wpływami saskimi. Warto zatem dokonać przeglądu typologicznego i rozróżnić co łączy drewniana zabudowę z Małopolską, a co wskazuje na przynależność do Śląska ze wszystkimi jego wpływami czeskimi i niemieckimi.

Podobieństwa do południowej Małopolski to 
z pewnością typologia dachów – przyczółkowych.

Ponadto stosowanie wyłącznie konstrukcji zrębowej z płaza mszonego na styku podłużnym skrętkami z wełny drzewnej – to bez wątpienia jest czynnik Małopolski, bowiem na Śląsku dość szybko pierwotna architektura ewoluowała od konstrukcji zrębowych, przez przysłupowe po szkieletowe. Ewolucja ta odbywała się zarówno w czasie jak i geograficznie w osi od wschodu na zachód (z górnego na dolny Śląsk). Jeżeli już stosowano uszczelnienia to raczej z polepy wapienno-glinianej. Należy jednak w tym miejscu zwrócić uwagę, że mszenie może być współczesną naleciałością z Podhala z czasów, gdy Istebna znalazła się w granicach współczesnej Polski. Bowiem najstarsze domy nie mają tego rodzaju uszczelnienia płazów.

Kolorystyka. W przeciwieństwie do górali małopolskich którzy wykształcili zwyczaj zachowywania jasnego koloru drewna świerkowego przez coroczne konserwowanie go mydłem, górale cieszyńscy poczerniali płazy prawdopodobnie poprzez ich opalanie. W efekcie, dziś – kiedy już tradycyjne metody utrwalania drewna ustąpiły chemii budowlanej – o i le w małopolskie raczej konserwuje się drewno bezbarwnym, jasnym lakierem lub olejem, o tyle w Istebnej nawet w odnawianych lub nowych budynkach drewnianych używa się impregnatów w wyraźnie ciemniejszym kolorze, kojarzącym się z architekturą drewnianą południowych i wschodnich Sudetów (śląską i czeską).




W pełni wykształcona forma gospody typowa dla Trójwsi Beskidzkiej (Istebna, Koniaków, Jaworzynka). Stanowi pewnego rodzaju kompilację wpływów podhalańskich z wyraźnymi wpływami zachodnimi. Charakterystyczna jest tu galeria (Kotlina Kłodzka) umiejscowiona wzdłuż szerokiego frontu. Fot archiwum własne.



Kolejna cecha przywodząca na myśl architekturę sudecką to galeriowy układ niektórych domów. Chałupy lub dawne gospody zorientowane do ulicy w układzie szerokofrontowym posiadają charakterystyczna galerię podcieniową biegnącą wzdłuż kalenicy. To rzadko spotykany element w architekturze drewnianej Małopolski, zaś popularny na obecnym Dolnym Śląsku i w Kotlinie Kłodzkiej. Cała ewolucja domów galeriowych i wyżkowych to cecha charakterystyczna tamtejszej architektury drewnianej. Pewnym podobieństwem jest tu charakterystyczna asymetria poprzecznego przekroju dachu wynikająca właśnie z wystawienia i zadaszenia podłużnej galerii. Rzut typowej chałupy jest bardziej zbliżony do kwadratu. Górale cieszyńscy z Istebnej nie stosowali również zewnętrznej szalówki, która do niedawna była nieodzownym elementem domów na Podhalu.

 
Zestawienie rekonstrukcji domu kłodzkiego (po prawej) z galerią zadaszoną wspornikowo wysuniętym dachem z odrestaurowaną gospodą przydrożną w Istebnej (po lewej). Tego rodzaju galeria jest rozwiązaniem rzadziej spotykanym w historycznie polskich górach. Fot. archiwum własne, isarchitects.eu


Konkludując, Trójwieś Beskidzka leży na pograniczu historycznego śląska i Małopolski. Obecnie w granicach administracyjnych Polski, województwa Śląskiego (Górny Śląsk). Jednak z uwagi na zmienne dzieje tego regionu i wpływy kulturowe wyznaczone szlakami wodnymi, odmienne od dzisiejszych granic administracyjnych w Istebnej ścierają się różne wpływy. Z jednej strony Istebna należy do kultury ludowej wielkiej rodziny górali beskidzkich, która bez wątpienia jest kojarzona z wpływami polskimi.
Z drugiej strony przynależność geograficzno-historyczna do Śląska Cieszyńskiego za pośrednictwem rzeki Olzy i dalej Odry lokuje Istebną w strefie wpływów Śląska rozumianego jaką całą krainę historyczną – oraz graniczących z nim krain skupionych wokół Sudetów i dalej na zachód. Dlatego tutejsza architektura jest niejednoznaczna, ale niewątpliwie ciekawa i zasługująca na dokładniejsze rozpoznanie.


W kontekście przedmiotowego projektu należy jednak zwrócić uwagę, że nie wykształciły się tu rozbudowane formy architektoniczne. Miejscowa architektura drewniana pozostała pierwotna w swojej prostocie i nie uległa w XIX wieku przekształceniom wynikającym z rozwoju uzdrowiskowego w górach. W Polsce polegał on na wykształceniu charakterystycznego stylu zakopiańskiego będącego kompilacją ówczesnej secesji z pierwotną architekturą podhalańską. Zaś na południowym i zachodnim Śląsku ruch ten polegał na sprowadzaniu wzorców alpejskich. Żadne z tych zjawisk nie zawitało do Trójwsi Beskidzkiej, w związku z tym lokalna architektura nigdy nie wykształciła rozbudowanych form architektonicznych, nadających się do transkrypcji na współczesny język architektury hoteli, apartamentowców i innych większych obiektów związanych z aktualnym rozwojem turystycznym. Choć planiści wyrażają taką intencję w miejscowych planach to należy wskazać, że błędem byłoby napełnianie formy prostej istebskiej chaty funkcjami przerastającymi znacznie jej kubaturę. To musi prowadzić do karykatury architektonicznej. Właściwszą droga wydaje się podjęcie kreatywnego dialogu z lokalnym krajobrazem w sposób bliższy temu jak uczynili to twórcy „śląskich piramid” w Ustroniu, z tą jednak różnicą, że regionalizm może znaleźć odzwierciedlenie w wykorzystaniu lokalnej kultury materiałowej.


Piramidy w Ustroniu jako przykład kreatywnej relacji z krajobrazem. Źródło: gazeta.pl




Analiza urbanistyczna

1. Analiza urbanistyczna otoczenia

Przez przedmiotową działkę przebiega warstwica terenowa 670 m. n. p. m. Do działki można dojechać drogą asfaltową od jednej z głównych dróg miejscowości.

W bezpośrednim sąsiedztwie brak jest jakichkolwiek zabudowań. Najbliższą zabudową, oddaloną od działki o ponad 120 metrów są domki letniskowe. Jednak ich znaczne niższe położenie względem zbocza i działki nr 4043 powoduje, że optycznie ich odległość odbierana jest jako większa. Ponadto jako zespół rozdrobnionej zabudowy nie przyciąga uwagi.

Następnie, w odległości ponad 200 metrów znajduje się pojedynczy budynek mieszkalny, jego skala w stosunku do odległości powoduje, że pozostaje on bez znaczenia dla przedmiotowego terenu.

Największym obiektem w sąsiedztwie jest budynek hotelu, będący w odległości około 330 metrów od głównej działki analizowanej w niniejszym opracowaniu. Pomimo odległości jest on widoczny, z uwagi na swoje położenie wysokościowe. Znajduje się w najwyższym punkcie góry „Złoty Groń”.

Zieleń na działce/działkach jest wyłącznie łąkowa. Okoliczne drzewa stanowią niewielkie skupiska zieleni. Jedno z nich, położone najbliżej, jest w odległości 135 metrów, wysokościowo znacznie powyżej przedmiotowego terenu, patrząc w kierunku północnym.

W odległości również około 300 metrów, lecz na obniżonym wysokościowo terenie o około 50 metrów znacznie zwiększa się gęstość zabudowy. Rozciąga się ona wzdłuż jednej z głównych ulic Istebnej. Oddziaływanie urbanistyczne tej zabudowy na przedmiotowy teren jest znikome.

2. Istniejący stan zagospodarowania terenu

Działka nr 4043 jest niezabudowana. Nie ma na działce żadnych elementów małej architektury. Brak jakiegokolwiek zagospodarowania. Analizowane działki sąsiednie są w podobnym stanie. Mało istotny wyjątek stanowi niewielki, tymczasowy obiekt budowlany, pełniący funkcję bacówki na granicy działek nr 3944/3 i 3958/1.

3. Rodzaj i zasięg oddziaływania inwestycji

Przedsięwzięcie polega na budowie budynku apartamentowego z apartamentami na wynajem wolnostojącego z garażem podziemnym. Przedmiotowa inwestycja w całym swoim projektowanym zakresie, z towarzyszącą infrastrukturą mieści się w granicach przedmiotowej działki głównej i nie wymaga ani prowadzenia robót budowlanych, ani umieszczania żadnych obiektów, ani zapewniania dostępu w związku z planowana budową na działkach sąsiednich.

Na podstawie Rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [Dz. U. z 2002 r. Nr. 75, poz.690 z późniejszymi zmianami] stwierdza się, że obszar oddziaływania planowanej inwestycji tj. Budowy budynku apartamentowego z apartamentami na wynajem wolnostojącego z wbudowanym garażem oraz niezbędnej infrastruktury technicznej, drogi dojazdowej do garażu, mieści się w całości na działce 4043 w miejscowości Istebna, powiat cieszyński, województwo śląskie, na której został zaprojektowany.

4. Dostęp do drogi publicznej

Działka nr 4043 na której lokalizowana jest przedmiotowa inwestycja, posiada dostęp do drogi publicznej, którą stanowi graniczna działka drogowa nr 4036/5 sklasyfikowana w MPZP1 jako droga publiczna klasy lokalnej.

Kształtowanie ładu przestrzennego zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego.

5. Analiza chłonności terenu

Analizę chłonności terenu przeprowadzono dla wszystkich działek planowanych pod zabudowę wokół stacji narciarskiej. Ma ona na celu określenie możliwych wielkości i gabarytów zabudowy w ramach planowanego zespołu urbanistycznego. Projektując jeden z budynków należy mieć na uwadze możliwą skalę otaczającej zabudowy.

 

Założenia i oznaczenia:

Zestawienie powierzchni na podstawie obliczeń z geoportal.gov.pl (wartości orientacyjne – dokładność +/- 10%).

Treść Miejscowych Planów Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) z Systemu Informacji Przestrzennej Gminy Istebna portal.gison.pl/istebna/.

Prawo miejscowe:

Uchwała Nr XXXVIII/336/2002 Rady Gminy w Istebnej z dnia 9 października 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Istebna.

Uchwała NR IX/58/2015 Rady Gminy Istebna z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Istebna, obejmującego obszary w rejonie szczytu Złotego Gronia oraz obszary w rejonie przysiółków Olza, Beskid, Dzielec, Gliniane i Tartak w Istebnej

Uchwała Nr XXIV/231/2009 Rady Gminy Istebna z dnia 6 lipca 2009 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Istebna, obejmującej obszary w rejonie wyciągów pod Złotym Groniem i góry Złoty Groń w Istebnej, przysiółków Brzestowe, Jasnowice, Na Las, Za Gliniane, Pietraszonka i Kubalonka w Istebnej, w rejonie góry Wawrzaczów Groń, Trójstyku, doliny rzeki Czadeczki, przysiółków Duraje, Zapasieki, Klimki, Łupienie i Biłki w Jaworzynce oraz w rejonie przysiółka Bronckówki w Koniakowie.

Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Istebna – Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXXIII/270/2017 Rady Gminy Istebna z dnia 25 października 2017 r. (STUDIUM).

 

Zestawienie według działek geodezyjnych:

Dz. Nr 4043 – teren elementarny MPZP: 4U2

Dz. Nr 3958/1 – teren elementarny MPZP: 3U2

 

Dz. Nr 3944/2, 3959/1, 3959/2 – teren elementarny MPZP: US

Dz. Nr 3944/3

Działka objęta jest dwoma różnymi planami miejscowymi. W części obowiązuje MPZP z terenem elementarnym 3U2 (usługi). W pozostałej obowiązuje inny plan z 2002r, z dwoma terenami elementarnymi: 7MN i 43R/MN. Aktualne STUDIUM proponuje zmianę w stosunku do planu z 2002 r i rozszerzenie obszaru elementarnego U (usługi) na całą działkę. Należy więc przepuszczać, że przyszłościowa zmiana planu powieli zalecenia studium. Z uwagi na to przedmiotową działkę rozpatrzono w dwóch aspektach: stanu istniejącego i stanu po wprowadzeniu nowego MPZP.


Zestawienie powierzchni wg istniejących MPZP

Zestawienie powierzchni w przypadku zmiany planu i rozszerzenia strefy U na całą działkę, zgodnie z zaleceniami STUDIUM.

Dz. Nr 4044/1, 4044/2 – teren elementarny MPZP: 7MN


Dz. Nr 4044/3 – teren elementarny MPZP: R:

Zakaz lokalizacji zabudowy mieszkaniowej i użyteczności publicznej

Wszystkie powyższe powierzchnie całkowite mają charakter orientacyjny i pokazują maksymalne możliwości chłonności terenu. Należy uwzględnić, że forma architektoniczna, szczegółowe wymogi prawne i technologiczne mogą obniżyć powyższe możliwości.

6. Intencja MPZP w zakresie formy zabudowy

W intencji zapisów planu miejscowego nowa zabudowa powinna powielać swoją formą zabudowę charakterystyczną dla rejonów górskich. Szczególnie tyczy się to dachów. Narzucone są dachy symetryczne, dwuspadowe o kącie nachylenia minimalnym 35° z typami dachów naczółkowych lub przyczółkowych. Są to parametry identyczne jak dla istniejącej, tradycyjnej zabudowy jednorodzinnej o niewielkiej skali. Natomiast plan nakazuje stosowania takich proporcji do zabudowy usługowej, zamieszkania zbiorowego itp., czyli do budynków o znacznie większej skali niż istniejąca w tradycji regionu. Nowa zabudowa może mieć do trzech kondygnacji naziemnych, gdzie istniejące domy posiadają najwyżej jedną i użytkowe poddasze.

Intencja projektanta i inspiracje

7. Interpretacja zapisów Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego

W ocenie projektanta literalne zastosowanie do zapisów MPZP może spowodować karykaturyzację tradycyjnej architektury. Dlatego, kierowany chęcią poszanowania krajobrazu, a także wszystkich zapisów prawa projektant postanowił twórczo rozwinąć wytyczne planu miejscowego i przeprowadzić analizę możliwości przetransponowania jego zapisów na sposób wykreowania współczesnej formy architektonicznej. Nie naśladuje ona tradycyjnej zabudowy na wprost, ale nawiązuje do kultury zastanego regionu w sposób subtelny, poprzez między innymi użyte materiały budulcowe (o czym w innych podrozdziałach).

8. Przykłady Inspiracji

Ważną rolną w twórczym procesie projektowym jest inspiracja. Ona jest często pierwszym motywem sprawczym projektu. Od wieków w historii architektury wybitni architekci inspirowali się twórczością innych artystów.

Uniwersytet Techniczny Nanyang (Singapur). CPG Consultants. Źródło: http://www.bryla.pl
Uniwersytet Techniczny Nanyang (Singapur). CPG Consultants. Źródło: http://www.bryla.pl


 
Uniwersytet Techniczny Nanyang (Singapur). CPG Consultants. Źródło: http://filing.pl/11-niesamowitych-przykladow-zielonych-dachow-z-calego-swiata/


 
Uniwersytet Techniczny Nanyang (Singapur). CPG Consultants. Źródło: http://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/51,35612,16153419.html?i=6


Snail and Snake  mounds at the ‘Garden of Cosmic Speculation’. Charles Jenks. Żródło: https://www.architecturaldigest.in/content/charles-jencks-landscape-art/


Headlands para 55. Hawkes Studio. Źródło: http://www.hawkesarchitecture.co.uk


Headlands para 55. Hawkes Studio. Źródło: http://www.hawkesarchitecture.co.uk



Headlands para 55. Hawkes Studio. Źródło: http://www.hawkesarchitecture.co.uk



Dom Outrialny. Robert Konieczny. KWK Promes. Żródło: https://www.archdaily.com



Chile Pavilion at Expo Milan 2015. Undurraga Devés Arquitectos. Źródło: https://www.archdaily.com


Arkansas State Veterans Cemetery at Birdeye . Fennell Purifoy Architects. Źródło: https://www.archdaily.com



Arkansas State Veterans Cemetery at Birdeye . Fennell Purifoy Architects. Źródło: https://www.archdaily.com
 
Arkansas State Veterans Cemetery at Birdeye . Fennell Purifoy Architects. Źródło: https://www.archdaily.com



Arkansas State Veterans Cemetery at Birdeye . Fennell Purifoy Architects. Źródło: https://www.archdaily.com



Halls Ridge Knoll Guest Housel. Bohlin Cywinski Jackson. Źródło: www.archidaily.com



4 Columns. FT Architects. Źródło: http://leibal.com/architecture/4-columns/



Tahoe Ridge House. WA Design Inc. Źródło: https://www.archdaily.com



9. Roślinność jako materiał budulcowy dachów.

W przypadku tego projektu inspiracje zostały podpowiedziane przez chęć poszanowania krajobrazu, wtopienia zabudowy w istniejącą naturę. Za wszelką cenę starano się unikać myśleniu o wprowadzeniu „wystającej”, obcej kubatury architektonicznej zniekształcającej krajobraz. Tym bardziej, że miejsce jest szczególne, z uwagi na ekspozycję z okolicznych miejscowości. Dlatego jednym z nadrzędnych celów stało się zastosowanie dachów zielonych, pokrytych roślinnością o składzie gatunkowym możliwie najbliższym istniejącemu na terenie. Najlepiej, by dachy łączyły się z terenem tak, aby ciężko dostrzegalne było, gdzie właściwie kończy i zaczyna się budynek. To też uczyni, że z większego dystansu zabudowa sprawiać będzie wrażenie „wbitej w zbocze” a nie na nim stojącej.

Ponadto dachy w systemie odwróconym pokryte warstwą wegetacyjną z roślinnością, zwane potocznie „dachami zielonymi” posiadają wiele zalet dla budownictwa i ochrony środowiska przyrodniczego. Od strony technicznej i budowlanej poprawiają termoizolację budynków. Warstwa wegetacyjna jest bowiem dobrym izolatorem. Ponadto, wspomagają retencjonowanie wody opadowej i ułatwiają jej odprowadzenie. Ma to kluczowe znaczenie w terenach górskich i pagórkowatych, szczególnie podczas gwałtownych ulew. W przeciwnym razie i przy braku kanalizacji deszczowej istnieje konieczność instalowania dużych zbiorników retencyjnych na wodę opadową by nie dopuścić do odprowadzenia wód opadowych na działki sąsiednie. Ponadto, niekiedy, z uwagi na wiatry istnieje konieczność dociążenia konstrukcji budynku. Wówczas dachy odwrócone z warstwa wegetacyjną, szczególnie w typie intensywnym (z możliwością zastosowania szerokiej gamy roślinności i użytkowane przez ludzi) posiadają duży ciężar i świetnie spełniają funkcję dociążenia.

Dachy pokryte roślinnością przyczyniają się do ochrony środowiska przyrodniczego w zakresie poprawy jakości powietrza. Warstwa wegetacyjna w procesie samożywienia jako skutek uboczny wytwarza tlen i tym samym sprzyja poprawie jakości składu powietrza atmosferycznego. Im więcej roślinności tym lepsze efekty pozytywnego wpływu na skład powietrza. Ponadto roślinność na dachach przysłuży się także do wstępnego oczyszczania wód opadowych z zanieczyszczeń w nich zawartych. Rośliny wchłaniają, zatrzymują zanieczyszczanie stanowiąc pierwszy filtr biologiczny. Wyraz uznania powyższego znajdujemy wręcz w przepisach prawnych. Uznaje się, że dach pokryty roślinnością zaliczany jest w połowie do powierzchni biologicznie czynnej.

Ideowy opis form projektowanej zabudowy

Główna idea formy projektowanej zabudowy opiera się na twórczej interpretacji zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Szczególnie istotną rolę odegrały tu formy dachów. Ich kształt oraz dostosowanie zabudowy do spadku terenu podyktowały kształt projektu.

Dokładny zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mówiący o dachach brzmi: „(…) ustala się wykonywanie dachów symetrycznych dwuspadowych typu przyczółkowego lub naczółkowego o kącie nachylenia głównych połaci dachowych 35-45°, z dopuszczeniem stosowania dachów płaskich wyłącznie dla budynków garażowych,”Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego nie definiuje bardziej szczegółowo typologii dachów zastosowanych w zapisie. Brak jest też definicji dachów symetrycznych dwuspadowych w innych zapisach prawnych. Stąd szukając precyzyjnych zapisów dotyczących cech takich dachów należy bazować na ogólnym, słownikowym rozumieniu poszczególnych słów.

Dach symetryczny

„Symetria (gr. συμμετρια) – właściwość figurybryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego (można mówić np. o symetrii równań), polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie nie będące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego” (Hermann Weyl, Symetria, PWN, Warszawa 1960). Stąd należy rozumieć, że płaszczyzny dachu powinny mieć równy kąt nachylenia i równą powierzchnię oraz posiadać oś lub osie symetrii w taki sposób by po „przekształceniu nie będącym identycznością” dało się odwzorować jedną na drugą. Taki też pogląd został utrwalony w orzecznictwie administracyjnym.

Dach dwuspadowy jest dachem o dwóch połaciach dachowych (spadach). Należy zwrócić uwagę, że w wielu planach miejscowych w stosunku do geometrii dachu określa się usytuowanie kalenicy (np. równolegle do frontu itp.) lub w ogóle konieczność jej czytelnego ukazania (np. „dach dwuspadowy z czytelną kalenicą”). Przedmiotowy plan milczy na temat kalenicy w związku z tym należy rozumieć, że dopuszczalne są dwa rodzaje dachów dwuspadowych: z kalenicą i pogrążony.

Typy dachów dwuspadowych. Po lewej dach pogrążony, po prawej dach z kalenicą górną.


 

Poniżej, na ilustracjach, przedstawiano przekształcenia geometryczne, którym poddano najprostszą bryłę budynku. Przekształcenia te utrzymują się w zbiorze definicji dachu symetrycznego dwuspadowego.

Typowy dach symetryczny dwuspadowy.


 

Przekształcenie – zmniejszenie jednej ze ścian szczytowych. Warunki definicji spełnione: płaszczyzny dachu posiadają ten sam kąt i tą samą powierzchnię. Dach posiada oś symetrii.
 
 

 

Przekształcenie – obrócenie jednego elementu o 180°. Powstaje druga oś symetrii, która razem z pierwszą tworzą tzw. symetrię środkową. Warunki definicji spełnione: płaszczyzny dachu posiadają ten sam kąt i tą samą powierzchnię. Dach posiada osie symetrii i jest przekształcony według symetrii środkowej – jest symetryczny
 





Przekształcenie – lustrzane odbicie jednego z elementów bryły. Powstaje „symetria z obrotem (zwierciadlano-obrotowa) – na płaszczyźnie jest to złożenie symetrii względem prostej z obrotem o dowolny kąt wokół zadanego punktu”. Warunki definicji spełnione: płaszczyzny dachu posiadają ten sam kąt i tą samą powierzchnię. Dach jest symetryczny.
 
 

 

Przekształcenie – rozsunięcie elementów od środka na zewnątrz wzdłuż pierwotnej osi symetrii. Warunki definicji spełnione: płaszczyzny dachu posiadają ten sam kąt i tą samą powierzchnię. Dach jest symetryczny, bo uległ przekształceniu, nie będącym identycznością, które odwzorowuje jedną część budynku na drugi.
 
 

 

Zaokrąglenie budynku nie zmienia obrazu sytuacji.

 

 
 
 
Zgodnie z kolejnym wymaganiem planu miejscowego dachy powinny być naczółkowe lub przyczółkowe. Analogię pokazano w odniesieniu do dachu typowego, najbardziej znanego.
 

 

Przekształcenie – naczółek.




Przekształcenie – naczółek.
 

 

Ostateczna forma bryły po ostatnim przekształceniu oraz przykłady dachów dwuspadowych.
 
 

 

Ostatnie przekształcenie polega na przekręceniu drugiego elementu budynku, wraz z jego osią symetrii, tak by stykały się w jednym miejscu. Dzięki temu dachy łączą się w jednej krawędzi tworząc dach pogrążony. Aby powyższe miało zastosowanie budynek musi być rozpatrywany jako całość. Należy podkreślić, że aby budynek mógł być rozpatrywany jako jeden musi być związany konstrukcyjnie i funkcjonalnie. Co w omawianym przypadku znajduje zastosowanie.


Spełnienie zapisów planu miejscowego

Dla przedmiotowego projektu ma zastosowanie Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dla obszaru położonego w obrębie wsi Istebna. Działka nr 4043 oznaczona wg w/w uchwały jako teren elementarny 4U2 – zabudowa usługowa związana z obsługą ruchu turystycznego, agroturystyką, z usługami towarzyszącymi zabudowie mieszkaniowej i zagrodowej, takimi jak usługi gastronomii, handlu, administracji, nieuciążliwego rzemiosła i inne, w tym budynki użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiekty i urządzenia związane ze sportem i rekreacją.

Przeznaczenie oraz program funkcjonalny obiektu spełniają wymogi zawarte w wymienionej uchwale (pkt 5. 1). Poniżej informacje na temat szczegółowych wymagań stawianych przez MPZP dla gminy Istebna, które są spełnione w projektowanym obiekcie:

  • Zgodnie z pkt 5.3)b) na działce projektuje się 20 miejsc postojowych (w tym jedno dla osób niepełnosprawnych) w projektowanym garażu podziemnym oraz 20 miejsc postojowych zewnętrznych, zgodnie z zasadą 1 miejsce parkingowe na 50 m² powierzchni wewnętrznej budynku.
  • Zgodnie z pkt 5.4) projektowany obiekt spełnia wymogi dotyczące zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego m. in. poprzez zastosowanie na elewacji oraz dachu materiałów naturalnych – drewno, czy podporządkowanie architektury dążeniu do wkomponowania ich w otoczenie i krajobraz, przy uwzględnieniu charakterystycznych elementów środowiska przyrodniczego oraz zabudowy i ogrodzeń znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej inwestycji.
  • Zgodnie z pkt 5.6)a) projektowany budynek jest budynkiem o 3 kondygnacjach nadziemnych. Do trzeciej kondygnacji przynależą antresole, które nie stanowią odrębnego poziomu budynku w rozumieniu właściwych przepisów. Ponadto MPZP nie zakazuje projektowania kondygnacji podziemnych, dlatego przedmiotowy projekt przewiduje jedną kondygnację podziemną, stanowiącą parking.
  • Zgodnie z pkt 5.6)c) projektowany budynek posiada dach symetryczny składający się z dwóch połaci dachowych o kącie nachylenia równym 35°. Na części podziemnej stanowiącej parking, zaprojektowano stropodach płaski w systemie zielonym.
  • Zgodnie z pkt 5.6)h) maksymalny współczynnik intensywności zabudowy wynosi 0,25. Do powierzchni zabudowy w rozumieniu MPZP nie wliczono części podziemnej.
  • Zgodnie z pkt 5.6)i) teren biologicznie czynny stanowi 81,51% powierzchni działki.
  • Zgodnie z pkt 12.3)f) projektowany obiekt usytuowano w odległości 5,0 m od krawędzi jezdni projektowanej, zgodnie z wyznaczoną w planie nieprzekraczalną linią zabudowy.

Pozostałe informacje związane z zabudową

10. Projektowane zagospodarowanie terenu

Projektuje się następujące elementy zagospodarowania:

  • Zabudowę w postaci budynku apartamentowego z apartamentami na wynajem i częścią wypoczynkową wolnostojącego z garażem podziemnym o powierzchni zabudowy 729,01 m².
  • Tarasy oraz ścieżki i chodniki, jako dojścia do budynku.
  • Wewnętrzny dojazd do garażu w formie pochylni.
  • Miejsce składowania odpadów.
  • Parking zewnętrzny

11. Odległość budynku od granic działki

Odległość budynków od granic działki spełnia zapisy Rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [Dz. U. z 2002 r. Nr. 75, poz.690 z późniejszymi zmianami] oraz zapisy uchwały NR IX/58/2015 Rady Gminy Istebna z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Istebna. Odległość projektowanego budynków od granicy dz. Nr 4043 wynosi:

  • Od granicy północnej min 6,00 m
  • Od granicy południowej min 4,20 m
  • Od granicy wschodniej min 4,0 m
  • Od granicy zachodniej min 6,0 m co spełnia wymogi w/w uchwały w zakresie nieprzekraczalnej linii zabudowy (nieprzekraczalna linia zabudowy dla terenów 3U2 i 4U2 graniczących z drogą 9KDL jest ustalona w odległości 5 m od krawędzi jezdni projektowanej)

12. Rzędne posadowienia

Poziom bezwzględny posadzki parteru budynku wynosi 672,84 m. n. p. m (poziom posadzki parteru w pomieszczeniu recepcji). Dla uniknięcia wątpliwości: budynek podzielony na jednostki apartamentowe, które systemem pół i ćwierć pięter są obniżone względem siebie, schodząc schodkowo, zgodnie z rzeźbą terenu. Za podział na kondygnacje przyjęto podział według posadzki w jednostkach w danym miejscu budynku.

13. Zestawienie powierzchni poszczególnych części zagospodarowania – bilans terenu



14. Infrastruktura

  • Zaopatrzenie w wodę

Zaopatrzenie w wodę dla planowanej inwestycji odbywać się będzie w oparciu o lokalne wodociągi zaopatrywane z lokalnych ujęć. W razie konieczności zakłada się rozbudowę sieci.

  • Kanalizacja sanitarna

Odprowadzenie ścieków dla planowanej inwestycji odbywać się będzie w oparciu o podłączenie do gminnej sieci kanalizacyjnej lub do szczelnych zbiorników bezodpływowych do czasu rozbudowy niezbędnej infrastruktury.

  • Odprowadzenie wód opadowych.

Wody opadowe z dachów i części utwardzonej zostaną odprowadzone do kanalizacji deszczowej w systemie otwartym.

  • Energia elektryczna.

Zaopatrzenie w energię elektryczną dla planowanej inwestycji odbywać się będzie w oparciu o projektowane przyłączenie do systemu sieci dystrybucyjnej, na warunkach określonych przez dysponenta sieci.

ARCHITEKTURA

Program przestrzenno-funkcjonalny


15. Schemat funkcjonalny

Schemat programu funkcjonalnego


16. Charakterystyczne parametry techniczne

  • Wysokość: 16,40 m (wysokość mierzona od średniego poziomu terenu przed wejściem do budynku)
  • Długość całkowita: 48,25 m (długość wg skrajnych pkt wychylenia elewacji w orientacji wschód zachód)
  • Szerokość całkowita: 43,93 m (szerokość wg skrajnych pkt wychylenia elewacji w orientacji północ południe)
  • Liczba kondygnacji: trzy kondygnacje nadziemne + dwie kondygnacje podziemne
  • Powierzchnia zabudowy: 729,01 m²
  • Powierzchnia użytkowa: 3122 m²

17. Zasada kompozycji przestrzennej budynku

Budynek składa się z dwóch skrzydeł mieszkalnych połączonych holem komunikacyjnym z recepcją i parkingiem podziemnym. Skrzydła mieszkalne posiadają modułowy szkielet z masywnej konstrukcji drewnianej, w który umieszczone są modułowo powtarzalne, samodzielne jednostki mieszkalne na zasadzie „szuflad”.

  • Pojedynczy moduł to prostopadłościan o wymiarach podstawy 5,55m x 6,90m i wysokości 2,80m netto (wymiary w świetle ścian konstrukcyjnych z wykończeniem)
  • Każdy moduł posiada balkon i szklenie obejmujące całą ścianę o wymiarach 5,55 x 280m niezakłócone konstrukcyjnymi (słupy, nadproża itp.)
  • Każdy moduł daje dowolność aranżacji przestrzeni, ponieważ w jego obrębie nie zawierają się żadne elementy konstrukcyjne, a warstwy przegród pozwalają na swobodne prowadzenie instalacji.






18. Układ modułowy
  • Istnieje możliwość wyodrębnienia 30 pełnych modułów o powierzchni 38m2 co daje łącznie gwarantowane 840m2 powierzchni użytkowej mieszkań.
  • Z 30-tu pełnych modułów 25 jednostek posiada możliwość samodzielnego dojścia i zaaranżowania niezależnego apartamentu typu STUDIO 38m2.
  • Pozostałe 5 modułów może funkcjonować w połączeniu z innymi jednostkami jako apartamenty powiększone.
  • Dodatkowo przewiduje się 9 modułów niepełnych (zmniejszonych o skos dachu), o powierzchni średnio 20m2 (łącznie około 180m2) które mogą stanowić uzupełnienie pozostałych jednostek lub zostać przeznaczone na cześć wspólną.


    Podsumowując: Możliwe jest wyodrębnienie około minimum 1000m2 powierzchni użytkowej w formie apartamentów o różnej wielkości i standardzie, z czego każdy ma gwarantowany min. 1 balkon z atrakcyjnym widokiem.

    19. Rozkład kondygnacji

    Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza maksymalnie „3 kondygnacje naziemne”, przy czym nie definiuje maksymalnej wysokości budynku ani ilości kondygnacji podziemnych. Dlatego zaprojektowano trzy pełne kondygnacje oraz antresole pod skośnym dachem, będące dopełnieniem jednostek na trzeciej kondygnacji. Warunkiem niezakwalifikowania antresoli jako czwartej kondygnacji jest to aby znajdujące się tam pomieszczenia były otwarte na pomieszczenia poniższego poziomu.

  • Z uwagi na dostosowanie budynku do spadku terenu poszczególne moduły schodzą stopniowo w dół działki w taki sposób, że kolejne niektóre jednostki umiejscowione są o ½ lub ¼ piętra poniżej poprzedniej. Dzięki temu w każdym module pierwsza kondygnacja znajduje się na stuku ze znajdującym się przy nie terenem.

raz ze schodzeniem kondygnacji schodzi również komunikacja pozioma – z tym, że ciągi komunikacyjne powiązane są dwoma pionami windowymi tak aby osoby z niepełnosprawnością ruchową mogły dotrzeć do wszystkich kluczowych części budynku bez konieczności pokonywania schodów.


Kondygnacja 1


Kondygnacja 2


Kondygnacja 3


 

Części poddasza zaadaptowane na antresole uzupełniające trzecią kondygnację.

 

 

21. Możliwość łączenia modułów w większe jednostki

Na poniższej ilustracji przedstawiono możliwe konfiguracje modułów w większe jednostki mieszkalne:

  • Jednostka podstawowa typu STUDIO 38m2 (dla 4 osób z częścią dzienną i jedną wyodrębnioną sypialnią)
  • Dwa moduły połączone poziomo w APARTAMENT 75m2 (dla 6 osób z częścią dzienną i dwiema wyodrębnionymi sypialniami.
  • Dwa moduły połączone pionowo w APARTAMENT DWUPOZIOMOWY 75M2 (dla 6 osób z częścią dzienną, dwiema wyodrębnionymi sypialniami i dwiema łazienkami)
  • Dwa moduły pełne i dwa moduły pomniejszone połączone w APARTAMENT VIP 117m2 (dla 8 osób z częścią wspólną, trzema wyodrębnionymi sypialniami i dwiema łazienkami)
  • Dwa moduły pełne i dwa moduły niepełne połączone w APARTAMENT VIP 140M2 (dla 8 osób z częścią wspólną, trzema wyodrębnionymi sypialniami i dwiema łazienkami)


 

Kontrukcja

Założono, że budynek w przeważającej części zostanie skonstruowany z drewna. Za założeniem takim przemawia kilka względów, na które składa się równoważnie aspekt optymalizacji inwestycji oraz ekspresja architektoniczna. Po pierwsze kontekst miejsca – umiejscowienie w Beskidzie Śląskim sprzyja nawiązaniu do lokalnej architektury drewnianej. Po drugie – co w pewien sposób wiąże się z pierwszym aspektem – konstrukcja drewniana wydaje się najbardziej podatna na kształtowanie ekspresji architektury poprzez jej strukturalizm. Zasada ta – gdzie konstrukcja jest główną ozdobą budynku – leży u podstaw pierwotnej, regionalnej architektury drewnianej i przeniesiona do nowych warunków sprzyja kreatywnemu nawiązaniu do kontekstu miejsca. Jeśli przyjmiemy za aksjomat, że tym kontekstem jest wykorzystanie drewna, to wyeksponowanie elementów konstrukcyjnych, tożsamych z wizualną strukturą ścian, również dzisiaj – przy zastosowaniu zaawansowanych technologii – pozwala stworzyć spójną architekturę.

Po wtóre – co również wiąże się z kontekstem miejsca – lokalizacja w terenie górskim na wysokości około 672 m. n. p. m. powoduje narażenie budynku na oddziaływanie surowego klimatu – zwłaszcza niskich temperatur. Zastosowanie zatem w konstrukcji materiału z natury „ciepłego”, będącego samego w sobie izolatorem, sprzyja rozwiązywaniu problemów technologicznych związanych z zapewnieniem odpowiednich parametrów izolacyjności i szczelności płaszcza termicznego budynku. Dawniej, przed okresem uprzemysłowienia, budownictwo murowane dominowało na „ciepłym” południu Europy, jako że budynki takie z natury są „zimne”, a na suchych, wypalonych słońcem terenach kamień i jego pochodne było łatwiej pozyskać niż drewno. Natomiast „zimna i mokra”, jednocześnie obfita w lasy północ Europy (w rozumieniu – „na północ od Alp”1), zdominowana była przez budownictwo drewniane, które o wiele lepiej sprawdza się w chłodniejszym klimacie. W tym kontekście nie można pominąć argumentu, że cała ekologiczna i oszczędna Skandynawia wciąż stoi budownictwem drewnianym. To jest fakt. Również na obecnie naszych terenach, wbrew dziś powszechnie przyjętym wyobrażeniom o „solidności” konstrukcji, jeszcze na przełomie XIX i XX wieku wznosząc poszczególne człony tzw. domu sudeckiego, mieszkańcy Kotliny Kłodzkiej to właśnie dla części gospodarczej nie raz wybierali technikę murowaną, izby mieszkalne pozostawiając drewniane. Oczywiście dawne domy – zarówno z racji usterek powodowanych wiekiem jak i niekiedy prymitywnych metod wykonania nie spełniają współczesnych standardów. Natomiast dziś – jak wykazują obliczenia i praktyka – wykorzystując technikę drewnianą, wspartą współczesnymi technologiami można uzyskać bardzo dobre parametry termiczne, przy stosunkowo niskich nakładach. Dzieje się tak dlatego, że – w przeciwieństwie do technologii murowanej – w drewnianej warstwa konstrukcyjna stanowi jednocześnie istotną część płaszcza termicznego.

21. Problematyka

Zaprojektowanie budynku z drewna, poza szeregiem przemawiających za tym argumentów otwiera też jednak szerokie pole problematyki, którą należy pogłębić, aby uniknąć błędów utrwalających pewne negatywne stereotypy o tym typie budownictwa. Po pierwsze trzeba powiedzieć ogólnie, że architektura drewniana na terenie Polski to wciąż ewenement. Owszem, na Podhalu i częściowo na pozostałych terenach pogórza karpackiego w południowej Polsce przetrwała silna tradycja, utrwalona tzw. stylem zakopiańskim, która obecnie przeżywa swój renesans. To zaś – w połączeniu z rozwojem technologicznym powoduje rozwój rynku wykonawczego i atrakcyjność ofert. Również w pozostałych częściach kraju pojawia się coraz więcej wykonawców oferujących różanego rodzaju – tradycyjne lub nowoczesne – techniki ciesielskie. Jednak architektura drewniana, która jest w pełni strukturalna – to znaczy taka, gdzie wygląd zewnętrzny jest spójny z jej konstrukcją i technologią wciąż w Polsce zamyka się w kręgu obiektów mało kubaturowych, typowych dla zabudowy jednorodzinnej ew. rekreacji indywidualnej, zagrodowej, już rzadziej kwaterunkowej (pensjonaty). Drewniana zabudowa wielorodzinna, usługowa lub hotelowa należy do rzadkości. Również na samym Podhalu – gdzie powrót do drewna wydaje się najsilniejszy – większe obiekty, szczególnie mieszkalne, nawet jeśli wyglądają na drewniane, to najczęściej wznoszone są w technice murowanej, która następnie po przez okładziny i różnego rodzaju imitacje upodabnia się do architektury drewnianej. Taki działanie, najczęściej nastawione na komercyjne oddziaływanie skojarzeniami, typowe dla usług turystycznych prowadzi do obniżenia jakości architektury identyfikowanej regionalnie, czy wręcz jej karykatury. Nie jest to miejsce na szersze zgłębienie problemu pojęcia imitacji architektonicznej, ale można powiedzieć ogólnie, że jeśli wygląd budynku ma być totalnie przeciwstawny do jego wewnętrznej struktury, to koniec końców na etapie wykonawczym – nie raz nawet przy zastosowaniu najlepszej próby imitacji – staje się on technologicznie niespójny i wizualnie nieczytelny. Żeby nie powiedzieć – tandetny. Technika murowana, jakby nie było polega na stosowaniu materiałów z natury „zimnych”. Dlatego wymaga zastawania pełnego i wydatnego wizualnie płaszcza termicznego. Jest to najczęściej gruba 15-20 centymetrowa warstwa styropianu lub wełny mineralnej obejmującego wszystkie najdrobniejsze elementy budynku – łącznie z tymi, które wystają na zewnątrz jak balkony, podciągi czy słupy. Bowiem każdy z nich niezabezpieczony może stać się przewodnikiem dla tzw. „mostku termicznego”. Dopiero tak przygotowany gruby „termos” może stać się polem ekspresji polegającej na stosowaniu różnego rodzaju okładzin – od boazerii, gontów, po pseudo bali itp. To oczywiście bywa wysokonakładowe i przede wszystkim zniekształca formę architektoniczną, bowiem główną cechą architektury drewnianej jest jej pierwotna prostota i finezyjność.

Co zatem powoduje, że architektura drewniana w Polsce – poza wyjątkami – wciąż nie może upowszechnić się w skali większej niż zabudowa małokubaturowa? Należy wskazać klika następujących problemów: wiele osób na pierwszym miejscu zapewne wskaże zagadnienia związane z ochroną przeciwpożarową. Warto jednak zdać sobie eksperyment myślowy polegający na tym, aby tę kwestię rozważyć na samym końcu, po to, aby po przeanalizowaniu innych problemów mieć pewność, że na ocenę naukową nie rzutują uprzedzenia mentalne.

Tło historyczne

Na początek, najwyżej w hierarchii należałoby ustawić właśnie stereotypy. Do ugruntowania ich w największym stopniu przyczyniło się tło historyczne. Druga połowa XX wielu przyniosła w Polsce niemal pełne uprzemysłowienie budownictwa. Przemiany społeczno-gospodarcze sprzyjały zanikowi indywidualnego rzemiosła, a drewno stało się towarem deficytowym – w przeciwieństwie do masowo wytwarzanego betonu. Rozwój górnictwa sprawił, że energia cieplna pozyskiwana z węgla była relatywnie tania. Więc kwestia energooszczędności betonowych budynków nie stanowiła większego problemu. To wszystko, oraz tendencje architektury światowej sprawiły, że spopularyzowały się nie tylko techniki murarskie, ale przede wszystkim żelbet. „Nowy ład” z jakim odbudowywano Polskę po zniszczeniach wojennych (materialnych i społecznych), szybko sprawił, że drewno – szczególnie w szerokim społecznym odbiorze – zaczęto kojarzyć z zacofaniem i ubóstwem.

Dla uniknięcia wątpliwości należy wyjaśnić, że nie jest celem niniejszej rozprawy negowanie dorobku polskiego modernizmu drugiej połowy XX wieku. Przeciwnie – zważywszy na przedmiot opracowania, należy wręcz dla zważenia pełnego spektrum zagadnień znaleźć argument przeciwny wobec wyjściowo założonej tezy, że drewno jest w tym wypadku najlepszym tworzywem architektonicznym. Bez wątpienia silnego kontrargumentu dostarczy nam słynna realizacja zespołu wypoczynkowego w pobliskim Ustroniu Aleksandra Franty i Henryka Buszki. To spektakularnie wpisane w krajobraz budynki – ba! Tworzące ten krajobraz! Tu jednak nie szukano identyfikacji z regionem przez nawiązania do lokalnej architektury, w taki sposób jak my to rozumiemy dzisiaj. Tu nawiązano do krajobrazu w sposób abstrakcyjny, stosując żelbet – symbol ówczesnej architektonicznej epoki. Tego, nazwanego przez Filipa Springera na łamach Gazety Wyborczej „Cudu architektury” jeszcze dziś nie należy pomijać w rozważaniach na temat architektury uzdrowiskowej.

Zespół słynnych „piramid” w Ustroniu. Symbol urzeczywistnienia „nowego ładu” w Polsce lat 70-tych. Źródło: gazeta.pl


Tym bardziej w latach 70-tych XX wieku w powszechnym odbiorze, ten rodzaj architektury musiał nie mieć sobie równych. A już na pewno nie mogła być nim rozpadająca się ze starości przedwojenna drewniana chata.

Później czasy schyłkowego modernizmu dobiegły końca wraz ze schyłkiem epoki socjalizmu. Niestety pierwsze próby powrotu do technologii drewnianych w końcu XX wieku tylko pogorszyły stereotypy. Słabo rozwinięty rynek, niskie budżety inwestycji, brak kwalifikacji wykonawczych powodowały, że nieudolnie próbowano kopiować technologie szkieletowe sprowadzane z krajów zachodnich. Dopiero wejście w okres rozwoju gospodarczego w pierwszej dekadzie XXI wieku, podnoszenie kwalifikacji i zaplecza narzędziowego w oparciu o najnowocześniejsze wzorce, równolegle ze zwróceniem uwagi na ekologię, energooszczędność i ekonomikę budowy (również w odniesieniu do siły roboczej) sprawiło, że budownictwo drewniane zaczęło powoli się odradzać. Pomogło też kilka śmiałych realizacji w przestrzeni publicznej, które w warstwie wykonawczej wsparło – co ciekawe – odrodzone rodzime rzemiosło ciesielskie. Tym samym w najnowszej historii architektury polskiej okazało się, że drewno może być znakomitym materiałem konstrukcyjnym i architektonicznym. Ale jednak wciąż daleko nam do awangardy krajów rozwiniętych w tym zakresie.

Trudności projektowe

Stereotypy wokół drewna przyniosły problem, który należałoby postawić jako drugi w hierarchii. Otóż na negacji drewna wychowało się całe pokolenie inżynierów i projektantów. Dlatego trudności natury projektowej – konkretnie polegające na małej ilości specjalistów znających od strony praktycznej tajniki sztuki ciesielskiej i możliwości ich wykorzystania w nowoczesnej, odkrywczej architekturze to istotny problem. Dodatkowym, przez lata były trudności w odwzorowaniu śmielszych konstrukcji strukturalnych w formacie dwuwymiarowym. Trudno było bowiem wykluczyć konflikty belek i innych elementów konstrukcyjnych w czasach, gdy projektowanie architektoniczne nie było wspomagane modelowaniem w 3D. A i nawet takie nie zawsze przełamuje nawyk jakoby architektura była tą warstwą wierzchnią – „designem”, swojego rodzaju „tapetą”, a konstrukcja i tym samym struktura budynku była czymś bliżej nie rozpoznanym przez architekta, czym zajmuje się specjalista z odmiennej branży projektowej. Tym samym, zamykając się w wąskich specjalizacjach odchodzimy choćby od dziedzictwa europejskiego gotyku czy renesansu, w których jeden mistrz trzymając w swoim ręku mnogość zagadnień równorzędnie posługiwał się tak formą jak i konstrukcją budynku i to właśnie na ich styku materializował swoją ekspresję. Dziś zaczynamy dysponować odpowiednimi narzędziami. „My” – nie tylko architekci, ale również konstruktorzy, którzy dzięki zaawansowanym modelom konstrukcyjno- przestrzennym są w stanie niemal na bieżąco koordynować wygląd i pracę danego elementu nośnego lub całego ich zespołu.

Aspekt bezpieczeństwa pożarowego

Przepisy w zakresie ochrony pożarowej i ogólnie problem bezpieczeństwa w tym zakresie został w niniejszej rozprawie celowo postawiony na ostatnim miejscu. Odrzucając warstwę mentalną możemy skoncentrować się na faktach. W referacie opublikowanym na portalu „Inżynier Budownictwa” autorzy dokonują bardzo ciekawego przeglądu najnowszych trendów w rozwoju współczesnego budownictwa drewnianego i zestawiają je z polską literaturą i obowiązującymi normami obliczeniowymi w zakresie odporności ogniowej. Okazuje się – streszczając pokrótce – że drewno wytwarzane i montowane w określonych warunkach technologicznych (drewno klejone), mimo że wyjściowo, samo w sobie uznawane jest za materiał palny, okazuje się spełniać wszystkie najbardziej restrykcyjne normy odporności ogniowej – w tym R, E, I, = 60. Przegląd literatury, który podają autorzy uwidacznia, że zagadnienia te są w polskich warunkach przebadane. Problemem jest zatem popularyzacja wiedzy. Nie wdając się w szczegóły, autorzy dowodzą rzeczy znanej, że drewno – owszem jest materiałem palnym, a w warunkach pożaru elementy konstrukcyjne ulegają zwęgleniu. Jednak warstwa zwęglona w przekroju elementu konstrukcyjnego – choć sama w sobie nie ma wartości nośnej to stanowi powłokę odcinającą tlen i tym samym uniemożliwiającą dalsze spalanie. Porównanie próbek poddanych działaniu ognia pokazuje, że spalanie nawet jeśli w początkowej fazie zwęglenie następuje szybko, to jego prędkość jest funkcją malejącą w czasie. Wnioski z badań naukowych można zobrazować prostym eksperymentem, znanym większości osób, którym zdarzyło się rozpalać ognisko. Jeśli chcemy gwałtownie wzniecić ogień musimy podkładać drobno rozrąbane szczapy. Jeśli natomiast do wzniecanego ognia dołożymy grube polana, to one jedynie się zwęglą, a płomień zgaśnie. Ewentualnie w najlepszym wypadku polana będą się tlić i spalać w tempie znacznie mniejszym niż paliłoby się to samo drewno rozdrobnione na mniejsze kawałki.

Próbka przekroju elementu drewnianego A – początkowo, B – po 30tu minutach pożaru, C – po 60minutach pożaru. Źródło: InżynierBudownictwa.pl



 

 

 

Istotą zatem jest dobranie odpowiedniej grubości przekroju, który utrzyma nośność pomimo nadpalenia. Ale tu jak wskazują autorzy – przekroje wynikające z obliczeń nośności, w niewielkim stopniu wymagają modyfikacji. Można to w skrócie streścić zasadą, iż dla belek poziomych wymiar przekroju „x” powinien być większy w stosunku do wymiaru „y” niż zwykło się to przyjmować. Druga zasada jest taka, że lepiej jest projektować masywniejsze elementy w większym rozstawie niż lżejsze w mniejszym. Chodzi bowiem o to, by przy uwzględnieniu ekonomiki zużycia materiału, tak zaplanować grubości przekrojów, aby utrzymały one swoją nośność pomimo częściowego zwęglenia (nadpalenia) w warunkach pożaru. W ten sposób możliwe jest uzyskanie odporności ogniowej głównych elementów konstrukcyjnych R i odporności stropów i przegród nośnych REI, wyrażonej w minutach na poziomie 60. To zaś otwiera możliwości projektowania niskich i średniowysokich budynków w różnych kategoriach zagrożenia ludzi – w tym mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej.

Dalej autorzy powołują się na przykład wybudowanego w 2015 roku apartamentowca Treet Tower w Bergen. Oczywiście znamy wiele wspanialszych ze względu na wygląd i ekspresję architektoniczną dzieł współczesnej architektury drewnianej – jak choćby pawilon Chile na wystawie Expo w Mediolanie i wiele innych. Przykład z Bergen – mimo że mniej efektowny, to jest bardzo istotny w kontekście niniejszej rozprawy. Otóż jest to budynek mieszkalny średniowysoki. Powstał w ramach europejskiej rodziny prawno-budowlanej a więc spełnia kryteria bezpieczeństwa pożarowego podobne do polskich. W kategoriach zagrożenia ludzi i odporności ogniowej rodzimie zakwalifikowalibyśmy go jako budynek ZL IV „średniowysoki”. A więc należałoby mu nadać klasę odporności pożarowej C (tak jak w przedmiotowym projekcie). To zaś powoduje ze główna konstrukcja budynku powinna mieć odporność ogniową R60. Warto zwrócić uwagę, że w wielu miejscach wewnątrz budynku elementy konstrukcji nie są – tak jak to w Polsce przyjęło się projektować – osłonięte warstwą ogniochronną (np. płyta G-K). Przeciwnie – są odsłonięte i tym samym stanowią atrakcyjny element wizualny. W tym przypadku bowiem wpływ na klasę odporności ma nie rodzaj materiału, lecz jego masa. Drewno, aby było wytrzymałe musi mieć odpowiednio gruby przekrój. Dla porównania: rachunek ekonomiczny wskazuje, że cena elementu podobnej nośności ze stali i drewna klejonego jest porównywalna. Stal jest jednostkowo droższa, ale dla uzyskania tej samej nośności zużywa się jej znacznie mniej niż drewna. Przez to przekroje stalowe są znacznie mniejsze. I tu paradoks: stal w warunkach pożaru upłynnia się i szybciej traci nośność. Drewno klejone zachowuje swoją odporność dzięki właśnie masywnym przekrojom elementów konstrukcyjnych. Dodatkowym czynnikiem jest kwestia wypełnienia przegród i ich termoizolacji. Okazuje się, że ściany murowane, choć nie rozpraszają ognia to łatwo przewodzą temperaturę. W związku z tym ich izolacyjność ogniowa „I” mierzona czasem potrzebnym do zapłonu wacika bawełnianego przyłożonego z jednej strony ściany w czasie, gdy po drugiej stronie trwają warunki pożarowe jest stosunkowo niska. I tym samym czas na bezpieczną ewakuację krótki. Dodatkowo, murowane przegrody zewnętrzne często ociepla się styropianem, który jako materiał bardzo łatwo palny obniża z kolei potrzebną szczelność ogniową „E”. Natomiast jak widzimy na ilustracji, podstawowym elementem wypełniającym ściany wieżowca w Bergen jest wełna mineralna. To materiał niepalny o wysokim współczynniku EI. Stanowi izolację i wypełnienie ściany jednocześnie. Szczelnie ułożona odcina dostęp tlenu do wewnętrznego szkieletu drewnianego. Dlatego taka przegroda (poza bardzo dobrymi współczynnikami izolacyjności termicznej) okazuje się też być bezpieczna z punktu widzenia ochrony pożarowej. Autorzy referatu popierają swoje tezy dokładnymi obliczeniami, które dla niniejszego opracowania zostaną wykonane wtedy, gdy wejdzie ono w fazę budowlaną. Niemniej, posługując się analogią do wieżowca w Bergen można śmiało powyższe rozważania skonkludować, że nie ma żadnych obiektywnych przeciwskazań do tego, aby przedmiotowy projekt został w przeważającej części skonstruowany w technice masywnego szkieletu drewnianego.


Budowa Treet Tower. Widoczne ściany osłonowe w systemie szkieletowym pomiędzy masywnymi elementami konstrukcji z drewna klejonego. Źródło: bdcnetwork.com

 

Charakterystyka poszczególnych elementów konstrukcyjnych


22. Fundamenty

Przyjęto bezpośrednie posadowienie budynku na ławach i stopach fundamentowych. Z uwagi na spadek terenu i możliwość osunięcia konieczne może okazać się miejscowe stosowanie płyt i ostróg. W części niepodpiwniczonej (niższe skrzydło) fundament będzie schodził schodkowo zgodnie ze spadkiem terenu i kaskadowym obniżaniem kolejnych jednostek względem siebie. W części podpiwniczonej (garaż podziemny i wyższe skrzydło) fundament zostanie zintegrowany z elementami konstrukcyjnymi podpiwniczenia. W tym miejscu wykop będzie większy, gdyż fundament wymaga niwelacji z uwagi na konieczność uzyskania równiej powierzchni płyty parkingowej w podziemiu.


23. Część podziemna

Konstrukcja części podziemnej będzie żelbetowa, monolityczna. Pod węzłami słupów szkieletu drewnianego skrzydła wyższego zostaną ustawione słupy żelbetowe w rozstawie umożliwiającym optymalne ułożenie miejsc parkingowych parkingu podziemnego. Stropodach części podziemnej został przewidziany jako monolityczna „wanna” z przeznaczeniem na warstwy technologiczne dachu zielonego w systemie intensywnym. Wstępnie przyjęto grubości: 250mm dla ścian żelbetowych i 200 mm dla płyty stopowej. Z uwagi na graniczną wysokość projektowanego parkingu przyjęto, że wzmocnienia płyty stropowej będą miały formę nadciągów. To zaś wymaga zwrócenia uwagi na ustalenie działów odwodnieniowych w ramach stropodachu i wewnętrznego sprowadzenia odpływów odwodnieniowych (np. przy filarach).

24. Główny szkielet.

Główny szkielet obydwu skrzydeł budynku zaprojektowano z drewnianych słupów i rygli o masywnych przekrojach. Przyjęta podstawowa grubość x większości przekrojów wynosi 200mm. Dla słupów przyjęto przekroje (x, y) 200x400mm. Dla rygli podpierających stropy (prostopadłych do elewacji) 200x500mm. Dla rygli wiążących moduły 200x400mm. Przekroje przyjęto w oparciu o wstępnie ustalone parametry nośności i powiększono ze względu na wyżej omówione czynniki odporności ogniowej dla klasy R60. Zastosowane zostanie drewno klejone, łączone w węzłach na łączniki stalowe. Stal w większości będzie osłonięta przez drewno, co zabezpieczy ją przed ew. upłynnianiem w warunkach pożaru. Układ modułowy słupów i rygli dostosowany jest do modułowej formy jednostek apartamentowych. W ramach jednego modułu (jednostki) nie przewiduje się pośrednich elementów konstrukcyjnych, co ma ułatwić elastyczną aranżację układu funkcjonalnego w ramach poszczególnych lokali. Przyjęto taka zasadę że jeden moduł mieszkalny posiada swoje podpory wyłącznie w narożnikach prostokąta, na planie, którego został ułożony. Dodatkowe podpory występują w miejscach wiązana pomiędzy ażurowo rozstawionymi jednostkami. Przyjęto, że funkcję podparcia dla stropów będą pełnić rygle poprzeczne (ułożone wzdłuż dłuższego boku poszczególnej jednostki). Rozpiętość osiowa pomiędzy nimi (rozpiętość stropu) wynosi w każdej jednostce 575cm. A więc pozwala na stosowanie popularnych rodzajów stropów ograniczonych rozpiętością do 6 m. Rozpiętość rygli nośnych wzdłuż dłuższego boku poszczególnych jednostek wynosi średnio 710 cm, ale rozpiętość ta nie odgrywa żadnej roli z uwagi na podparcie stropów. Dodatkowo rygle te są wystawione wspornikowo około 160 cm jako podparcie balkonów. Ponadto, z uwagi na przewiązania pomiędzy jednostkami właściwie w całym szkielecie nie ma sytuacji gdy owa rozpiętość 710 cm nie miałaby podparcia pośredniego.

Z uwagi na aspekty technologiczne, każda jednostka rozpięta została na „własnym” module konstrukcyjnym, w ten sposób, że w miejscach styku jednostek elementy konstrukcyjne występują podwójnie (z odsunięciem o 10 cm na warstwy technologiczne przegród). W ten sposób między innymi wyeliminowane zostanie przenoszenie drgań i dźwięków pomiędzy jednostkami.

25. Konstrukcja stropów

Możliwe jest zastosowanie różnych typów stropów pomiędzy kondygnacjami użytkowymi.

 

 

Przyjęto, że będą to płyty betonowe odlane na szalunku traconym z blachy trapezowej. W ten sposób, że lekkie zbrojenie płyt osiągnie pełną wytrzymałość w połączniu z właściwościami blachy trapezowej. Za takim rozwiązaniem przemawia kilka aspektów. Przede wszystkim betonowe płyty będą stanowić dociążenie konstrukcji drewnianej. Bowiem paradoksalnie w tym projekcie największe wyzwanie konstrukcyjne stanowi nie jej nośność (rozumiana jako przenoszenie obciążeń na ściskanie) lecz właśnie przeciwnie – dociążenie konstrukcji i jej stężenie zabezpieczające przed oddziaływaniem wiatru. Relatywnie ciężkie betonowe płyty stropowe będą tężyć konstrukcję w płaszczyźnie poziomej. Za zastosowaniem blachy trapezowej przemawia dodatkowo kwestia wykonawcza, polegająca na wyeliminowaniu trudności związanych z układaniem typowego szalunku. Łatwiej też będzie zabezpieczyć konstrukcję drewnianą przed uszkodzeniem w trakcie wylewania betonu. Strop taki ma też aspekt użytkowy – wyeliminuje przenoszeni drgań pomiędzy kondygnacjami, co jest częstym problemem, zgłaszanym przez użytkowników budynków ze stropami drewnianymi. A w tym kontekście nie można pomijać faktu, że budynek będzie zawierał apartamenty o podwyższonym standardzie.

Schematyczna wizualizacja sposobu ułożenia stropów odlewanych na szalunku traconym z blachy trapezowej.

 


26. Konstrukcja dachów

Powłokowe połacie dachowe obejmują zadaszenie jednostek apartamentowych i uskoków pomiędzy nimi tworząc przerycia części balkonów i tarasów. Powłoki te posiadają skomplikowaną geometrię będącą symetrycznym przekształceniem dachu dwuspadowego, naczółkowego. Istotne jest, że obydwie połacie posiadają możliwy do wyznaczeni spadek główny o kącie nachylenia 35 stopni. Występuje on zawsze w płaszczyźnie pionowej prostopadłej wobec stycznej do krawędzi połaci, w miejscu styku. W ten sposób wstępnie wyznaczono krokwie. Ich rozstaw z uwagi na promieniste ułożenie nie jest regularny i waha się od 70 do 170 cm w osiach. Niemniej każda krokiew opada pod kątem 35 stopni w stosunku do płaszczyzny poziomej. Przy czym na obecnym etapie wyznaczone są jedynie krokwie główne określające główny spadek. Powłokowa konstrukcja i szczegółowe obliczenia mogą ujawnić konieczność dodania elementów tężących połać w jedną spójną strukturę przestrzenną. Oprze się ona częściowo na szkielecie jednostek apartamentowych oraz przestrzennych, parabolicznych płatwiach rozpiętych wzdłuż krawędzi dachu na specjalnych masztowych podporach stalowych, umiejscowionych obwodowo poza zewnętrznymi przegrodami budynku. Sama płatew przestrzenna zostanie wykonana również w technice drewna klejonego wg. indywidualnego projektu warsztatowego.

Rysunki poniżej: Schematyczna wizualizacja masztów podpierających płatew krawędziową.





27. Stężenia konstrukcji szkieletowej

Stalowe podpory płatwi będą jednocześnie stężeniami konstrukcji głównej. Na styku każdej jednostki zostaną wyprowadzone dwa maszty skośne – jeden w płaszczyźnie prostopadłej, drugi równoległej (zgodnie z układem modułów jednostek). Maszty będą stykać się w miejscu podparcia płatwi. Dolne i górne mocowania masztów zaprojektowano wstępnie jako przegubowe. Maszty w płaszczyźnie prostopadłej zostaną zintegrowane z konstrukcją drewnianą za pomocą wystawionych wspornikowo rygli (tych samych, które stanowią podparcie stropów). Dodatkowo celem usztywnienia tak zaprojektowanej konstrukcji zostaną zastosowane stężenia poziome w taki sposób, że każda para masztów utworzy rodzaj przestrzennej kratownicy w formie litery „A” z dwiema „poprzeczkami”. W ten sposób maszty będą zarówno tężyć konstrukcję jak i przenosić obciążenia z płatowi dachowej.

 

 

Istotne, że takie rozwiązanie pozwala wstępnie wykluczyć konieczność stosowania trzeciego pionowego masztu, a dzięki temu konstrukcja zyska na wizualnej ekspresji.


28. Konstrukcja pionów schodowo-windowych.

Piony schodowo-windowe zostały zaprojektowane jako żelbetowe monolityczne i stanowią odrębne sekcje konstrukcyjne w stosunku do szkieletu drewnianego. Mogą one pełnić dla niego funkcję dodatkowego stabilizatora. Ściany 250mm płyty spocznikowe 20mm, niezależne od stropów rozpiętych na konstrukcji drewnianej. Dach wieży w formie wanny z attyką maskująca warstwy dachu odwróconego.

Technologia przegród

29. Podłoga na gruncie w części mieszkalnej (niepodpiwniczonej)

  • deska parkietowa/terakota 30 mm
  • jastrych z ogrzewaniem podłogowym 70 mm
  • termoizolacja: wełna mineralna utwardzona 160 mm
  • 2x papa termozgrzewalna
  • fundament lub płyta betonowa
  • hydroizolacja: 2x papa termozgrzewalna lub hydroizolacja chemiczna
  • chudy beton 50mm
  • piasek zagęszczony
  • grunt rodzimy

30. Podłoga na gruncie w garażu poziemnym

  • posadzka z betonu polerowanego
  • płyta betonowa 100mm
  • termoizolacja 100mm
  • hydroizolacja: 2x papa termozgrzewalna lub hydroizolacja chemiczna
  • chudy beton 50mm
  • piasek zagęszczony
  • grunt rodzimy

 

31. Stropodach nad garażem podziemnym w technologii dachu zielonego, odwróconego w systemie intensywnym

  • strefa roślinna lub miejscowo chodniki, ścieżki, tarasy
  • warstwa wegetacyjna – podłoże gruntowe około 400mm
  • geowłóknina filtracyjna
  • mata ochronno-drenażowa
  • folia dyfuzyjna
  • warstwa wyrównawczo dociskowa – żwir frakcja 20mm gr min 50mm
  • termoizolacja – polistyren ekstrudowany 200mm
  • hydroizolacja – membrana EPDM wulkanizowana i wywinięta na burty
  • warstwa spadkowa 2%– chudy beton mac 150 mm
  • płyta betonowa 20mm z ew. nadciągami

32. Stropy pomiędzy kondygnacjami mieszkalnymi

  • deska parkietowa/terakota 30 mm
  • jastrych z ogrzewaniem podłogowym 70 mm
  • termoizolacja: wełna mineralna utwardzona 160 mm
  • Strop betonowy odlany na szalunku z blachy trapezowej (200mm łącznie)
  • Płyta gipsowo-kartonowa 12mm
  • Płyta cementowo-włóknowa imitująca beton 10mm

33. Strop na antresolach

  • deska parkietowa/terakota 30 mm
  • jastrych z ogrzewaniem podłogowym 70 mm
  • termoizolacja: wełna mineralna utwardzona 50 mm
  • Strop betonowy odlany na szalunku z blachy trapezowej (200mm łącznie)
  • Płyta gipsowo-kartonowa 12mm
  • Płyta cementowo-włóknowa imitująca beton 10mm

34. Dach zielony w systemie ekstensywnym na połaci głównej

Dla uniknięcia wątpliwości należy w tym miejscu wyjaśnić, że ciężar dachu zielonego nie stanowi problemu, z uwagi na masywną formę szkieletu drewnianego. Podobnie jak obciążenie śniegiem. Przeciwnie – największym problemem konstrukcyjnym jest właśnie dociążenie połaci, które ma przeciwdziałać efektowi „żagla”. Dlatego wskazane jest wręcz stosowanie warstw dociążających. W toku dalszego opracowania można wręcz rozważyć zastosowanie roślinności w cięższym systemie intensywnym. Na tym etapie roboczo przyjęto rozwiązanie systemowe, którego producent gwarantuje zabezpieczenie warstw dachu przed ślizgiem wywołanym kątem nachylenia połaci. Wobec czego przyjęto warstwy wg producenta OPTIGRUN dla dachów skośnych 15-35°

  • strefa roślinna dla dachów ekstensywnych
  • warstwa wegetacyjna – substrat mineralny do dachów ekstensywnych 60-80mm
  • geosiatka antyślizgowa mocowana FKD 58SD 60mm
  • strukturalna włóknina chłonno-drenażowa

Pod warstwami systemowymi zaprojektowano warstwę termoizolacji wewnętrznej, której celem jest zabezpieczenie płaszcza termicznego przed mostkami na styku izolacji wewnętrznej z masywnymi krokwiami, które mają pozostać widoczne od spodu. Rozwiązanie to wymaga omówienia z producentem dachu zielonego i może ulec modyfikacji na etapie wykonawczym.

  • gewłóknina filtracyjna
  • wierzchnia warstwa termoizolacyjna – polistyren ekstrudowany 100mm
  • 2 razy papa na lepiku
  • deskowanie pełne/osb18mm
  • kontrłaty
  • podbitka (na zewnątrz w okapach)
  • membrana dachowa
  • wełna mineralna pomiędzy głównymi krokwiami 200mm (wewnątrz)
  • paroizolacja
  • sufit podwieszany pomiędzy krokwiami w formie ażurowego rusztu drewnianego.

Widok ułożenia warstw w ścianie zewnętrznej.

 

35. Ściany zewnętrzne

Problematyka. Technologia ścian zewnętrznych wymaga komentarza z uwagi na problematykę wnikającą z zastosowania indywidualnych rozwiązań. W toku prac projektowych uznano, że istotną wartością projektu będzie wyeksponowanie elementów masywnej konstrukcji drewnianej zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz. Powoduje to, że warstwy technologiczne ściany umiejscowione są w świetle ram tworzonych przez słupy i rygle, zamiast przylegać do nich z jednej strony. W tym drugim, bardziej popularnym rozwiązaniu konstrukcja byłaby wyeksponowana tylko wewnątrz lub na zewnątrz. Popularność takiego rozwiązania wynika z dość łatwej możliwości wyeliminowania mostków termicznych, bowiem przylegająca z jednej strony izolacja nie jest przerywana przez elementy konstrukcyjne. Ale wadą takiego rozwiązania jest zakrycie konstrukcji z jednej strony oraz zwiększenie grubości zajmowanej przez przegrodę. Dlatego w niniejszym projekcie podjęto próbę umiejscowienia warstw technologicznych tak, aby nie zakrywały one konstrukcji. Pomocny okazał się fakt, że w większości przegród zewnętrznych mamy do czynienia ze wspomnianą podwójną konstrukcją. Dzięki temu możliwe okazało się rozwiązanie łączące dwa opisane sposoby umiejscowienia warstw technologicznych. W świetle ramy zewnętrznej umiejscowiono warstwy elewacji zewnętrznej oraz pierwszą warstwę termoizolacyjną (wełna 100 mm na podkonstrukcji z łat drewnianych). Ta warstwa jest przerwana w miejscach przebiegu elementów konstrukcyjnych więc występuje ryzyko mostków termicznych na stykach. Dlatego za nią, w przerwie pomiędzy podwójną konstrukcją umiejscowiono płytę OSB (jako poszycie) i ciągłą warstwę wełny mineralnej (80mm). Warstwa ta sama w sobie nie wystarczy do pełni termoizolacji, ale powstrzyma przebicia cieplne tam, gdzie inne warstwy są przerwane. Po wewnętrznej stronie warstwy ułożone są analogicznie jak na zewnątrz z tym, że tu warstwa wełny jest cieńsza i wynosi 50 mm. W ten sposób przegroda łącznie ma 23cm termoizolacji ułożonej w trzech warstwach. Z czego jedna warstwa jest ciągła. Samo rozwarstwienie przy założeniu, że warstwy będą układana zakładkowo znacznie poprawia efektywność tak zaprojektowanej termoizolacji.


Odrębnym zagadnieniem jest umiejscowienie obligatoryjnej w takim przypadku membrany wiatroizolacyjnej. Ona również powinna tworzyć szczelny płaszcz umiejscowiony jak najbliżej zewnętrznej warstwy przegród (za termoizolacją patrząc od wewnątrz). Ważąc wszystkie racje założono, że nie jest możliwe utrzymanie ciągłości wiatroizolacji dlatego należy zadbać o możliwość jej uszczelnienia na styku z elementami konstrukcji głównej. Dlatego wiatroizolacja zostanie rozpięta na łatach stanowiących podkonstrukcję pierwszej (od zewnątrz) warstwy wełny mineralnej. Podkonstrukcja ta będzie się składać z pionowych łat oraz obwodowej ramki na styku z głównymi elementami konstrukcji. Ramka ta umożliwi dokładne zaklejenie taśmami izolacyjnymi miejsc przecięcia wiatroizolacji na styku z konstrukcją główną. Wobec powyższego zastosowano następujące warstwy technologiczne:


Warstwy w świetle zewnętrznych ram konstrukcji słupowo-ryglowej:

  • warstwa elewacyjna: boazeria drewniana 
  • deska ok 30mm ułożona ażurowo w odstępach 20mm olejowana w kolorze heban lub opalana, polerowana i olejowana bezbarwnie.
  • łaty pionowe 50mm
  • wiatroizolacja rozpięta na łatach wywinięta do wnętrza konstrukcji słupowo-ryglowej i sklejana w miejscach przecięcia przez elementy konstrukcyjne
  • wełna mineralna 100mm na łatach 50x100mm

Warstwy pomiędzy ramami podwójnej konstrukcji słupoworyglowej:

  • płyta OSB 18mm przybijana od wewnątrz do zewnętrznej konstrukcji i w/w łat 50/100mm
  • wełna mineralna 80mm ułożona nieprzerwanie wzdłuż i wzwyż całej wysokości i szerokości ścian.

Warstwy w świetle wewnętrznych ram konstrukcji słupowo-ryglowej:

  • wełna mineralna na łatach 50mm
  • paroizolacja
  • wewnętrzne wykończenie ścian: boazeria drewniana
  • deska ok 30mm ułożona ażurowo w odstępach 20mm olejowana w kolorze heban lub opalana, polerowana i olejowana bezbarwnie (w głównych pomieszczeniach lub 2xpłyta gipsowo-kartonowa lub terakota na płycie OSB.


36. Ściany pomiędzy jednostkami:

Ściany pomiędzy jednostkami zostały zaprojektowane analogicznie jak ściany zewnętrze z tym, że pominięto wiatroizolację, odpowiednik zewnętrznej warstwy izolacyjnej jest o 50mm węższy. Nie jest potrzebna również w tym miejscu 50mm szczelina wentylacyjna pomiędzy termoizolacją a warstwą wykończeniową, przez co przegroda jest węższa o 100mm. Wobec czego zastosowano następujące warstwy technologiczne:

Warstwy w świetle ram konstrukcji słupowo-ryglowej pierwszej jednostki:

  • wewnętrzne wykończenie ścian: boazeria drewniana deska ok 30mm ułożona ażurowo w odstępach 20mm olejowana w kolorze heban lub opalana, polerowana i olejowana bezbarwnie (w głównych pomieszczeniach lub 2xpłyta gipsowo-kartonowa lub terakota na płycie OSB
  • wełna mineralna na łatach 50mm.

 

Warstwy pomiędzy ramami podwójnej konstrukcji słupowo-ryglowej:

  • płyta OSB 18mm przybijana od wewnątrz do zewnętrznej konstrukcji i w/w łat 50/100mm
  • wełna mineralna 80mm ułożona nieprzerwanie wzdłuż i wzwyż całej wysokości i szerokości ścian.

 

Warstwy w świetle ram konstrukcji słupowo-ryglowej kolejnej jednostki:

  • wełna mineralna na łatach 50mm
  • paroizolacja wewnętrzne wykończenie ścian: boazeria drewniana
  • deska ok 30mm ułożona ażurowo w odstępach 20mm olejowana w kolorze heban lub opalana, polerowana i olejowana bezbarwnie (w głównych pomieszczeniach lub 2xpłyta gipsowo-kartonowa lub terakota na płycie OSB.

Ściany pomiędzy jednostkami a ciągami komunikacyjnymi – przez analogię do ścian pomiędzy jednostkami.


Informacja o instalacjach wewnętrznych

  • Instalacja elektryczna i odgromowa.

Budynek zostanie wyposażony w instalacje elektryczne. Przewiduje się instalacje zasilające – w tym zasilanie dla urządzeń grzewczych (kuchenka elektryczna, zasilanie wspomagające gruntową pompę ciepła.) oraz oświetleniowe – w tym oświetlenie zewnętrzne.

  • Instalacje niskoprądowe i zasilania awaryjnego.
  • Instalacja centralnego ogrzewania i ciepłej wody.

Budynek zostanie wyposażony w instalacje centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej.

Podstawowym źródłem ciepła będzie system pomp ciepła. Rozprowadzenie ciepła w całym budynku odbywać się będzie poprzez ogrzewanie podłogowe.

  • Instalacja wodno-kanalizacyjna
  • Instalacja wentylacyjna, spalinowa i dymowa.

W budynku planuje się instalacje wentylacji grawitacyjnej oraz dymowej/ wg potrzeby.

 

 

 

 

Bibliografia

  1. Hermann Weyl, Symetria, PWN, Warszawa 1960
  2. Autor zbiorowy, Sztuka Świata, Wydawnictwo ARKADY. Warszawa 2012
  3. Marek Idziak-Sępkowski, Architektura drewniana Ziemi Kłodzkiej, Referat w ramach polsko-niemielnickiej konferencji „ANTIKON Architektura ryglowa wspólne dziedzictwo”, EKSPO Szczecin 2010
  4. Inżynier Budownictwa, Jakub Przepióra i Tomasz Szcześniak, Odporność ogniowa konstrukcji drewnianych, http://www.inzynierbudownictwa.pl/technika,materialy_i_technologie,artykul,odpornosc_ogniowa_konstrukcji_drewnianych,9635, dostęp: styczeń 2019
  5. Wikipedia, Dach dwuspadowy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Dach_dwuspadowy, dostęp: styczeń 2019
  6. Wikipedia, Kalenica, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalenica_(budownictwo), dostęp: styczeń 2019
  7. Gazeta.pl, Filip Springer, Śląskie piramidy. Cud architektury w Ustroniu, http://weekend.gazeta.pl/weekend/1,152121,16254104, Slaskie_piramidy__Cud_architektury_w_Ustroniu.html, dostęp: styczeń 2019
  8. Bryla.pl, Maciej Kabsch, Eko budynki z zieloną czupryną, http://www.bryla.pl/bryla/56,85298,12820739,Eko_budynki_z_zielona_czupryna.html, dostęp: styczeń 2019
  9. Architecturaldigest, Nonie Niesewand, Charles Jencks: The landscape artist who turned the Solar System into a garden, https://www.architecturaldigest.in/content/charles-jencks-landscape-art/, dostęp: styczeń 2019
  10. Archidaily, By the Way House / KWK Promes, https://www.archdaily.com/899203/by-the-way-house-kwk-promes, dostęp: styczeń 2019
  11. Archidaily, Chile Pavilion at Expo Milan 2015 / Undurraga Devés Arquitectos, https://www.archdaily.com/892070/chile-pavilion-at-expo-milan-2015-undurraga-deves-arquitectos, dostęp: styczeń 2019
  12. Archidaily, Arkansas State Veterans Cemetery at Birdeye / Fennell Purifoy Architects, https://www.archdaily.com/241657/arkansas-state-veterans-cemetery-at-birdeye-fennell-purifoy-architects, dostęp: styczeń 2019
  13. Archidaily, Halls Ridge Knoll Guest House / Bohlin Cywinski Jackson, https://www.archdaily.com/790938/halls-ridge-knoll-guest-house-bohlin-cywinski-jackson, dostęp: styczeń 2019
  14. Archidaily, Tahoe Ridge House / WA Design Inc, https://www.archdaily.com/178110/tahoe-ridge-house-wa-design-inc, dostęp: styczeń 2019

 

Akty prawne

  1. Uchwała Nr XXXVIII/336/2002 Rady Gminy w Istebnej z dnia 9 października 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Istebna.
  2. Uchwała NR IX/58/2015 Rady Gminy Istebna z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Istebna, obejmującego obszary w rejonie szczytu Złotego Gronia oraz obszary w rejonie przysiółków Olza, Beskid, Dzielec, Gliniane i Tartak w Istebnej
  3. Uchwała Nr XXIV/231/2009 Rady Gminy Istebna z dnia 6 lipca 2009 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Istebna, obejmującej obszary w rejonie wyciągów pod Złotym Groniem i góry Złoty Groń w Istebnej, przysiółków Brzestowe, Jasnowice, Na Las, Za Gliniane, Pietraszonka i Kubalonka w Istebnej, w rejonie góry Wawrzaczów Groń, Trójstyku, doliny rzeki Czadeczki, przysiółków Duraje, Zapasieki, Klimki, Łupienie i Biłki w Jaworzynce oraz w rejonie przysiółka Bronckówki w Koniakowie.
  4. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Istebna – Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXXIII/270/2017 Rady Gminy Istebna z dnia 25 października 2017 r
  5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 z późniejszymi zmianami)
  6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie, (Dz. U. z 2017 r. poz. 2166), Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, (Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414 z późniejszymi zmianami)